Marco van Basten
Marcel (Marco) van Basten (Utrecht, 31 oktober 1964) is een voormalig Nederlands profvoetballer en voetbaltrainer en voetbalanalist bij Sport1.
Van Basten wordt over het algemeen erkend als een van de beste voetballers uit de geschiedenis. De voormalig aanvaller werd geroemd om zijn balvastheid, techniek, tactische klasse en sublieme afronding. Hij maakte tijdens zijn actieve carrière furore bij Ajax en AC Milan. In Amsterdamse dienst won de spits onder meer drie landstitels en de Europacup II. In 1987 nam hij afscheid van het Nederlandse publiek en zette hij zijn loopbaan voort in Italie bij AC Milan. Daar legde hij beslag op enkele grote prijzen, waaronder twee keer de Europacup I en twee Wereldbekers. Ook werd hij meerdere malen uitgeroepen tot beste voetballer van Europa en de wereld. In 1988 wist Van Basten met het Nederlands elftal Europees kampioen te worden in West-Duitsland . De winnende volley die Van Basten scoorde in de finale tegen de Sovjet-Unie , wordt door velen nog steeds gezien als een van de meest memorabele doelpunten ooit gemaakt.
Op 17 augustus 1995 nam Van Basten op 30-jarige leeftijd vroegtijdig afscheid van het profvoetbal wegens een slopende enkelblessure. Op dat moment was hij al bijna twee en een half jaar niet meer aan spelen toegekomen, sinds zijn laatste duel tegen Olympique Marseille in de finale om de Champions League.
Na zijn afscheid liet Van Basten het voetbal links liggen en focuste hij zich met name op golf. Tot hij in 2003 aan de slag ging met de trainerscursus bij de KNVB. Na afronding daarvan trad hij in dienst bij Ajax als trainer van de beloften. Een jaar later werd hij echter door de KNVB gevraagd om bondscoach te worden van het Nederlands elftal als opvolger van Dick Advocaat. Deze functie vervulde hij tot en met het EK voetbal in 2008. Na het Europese kampioenschap keerde hij in de zomer terug bij Ajax als trainer van het eerste elftal. Dit bleef hij tot en met 6 mei 2009, waarna hij ontslag nam vanwege teleurstellende resultaten.
Privéleven
Marcel van Basten werd op 31 oktober 1964 om drie uur ’s middags geboren aan de Surinamestraat te Utrecht. Hij groeide op in de wijk Oog in Al als jongste lid van de familie, naast zijn zus Carla en broer Stanley. Marcel werd na enkele weken al snel Marco genoemd, omdat oma Van der Ploeg moeite had met het uitspreken van zijn echte naam. Stanley was vernoemd naar de beroemde voetballer Stanley Matthews, maar zijn jongere broertje bleek over het voetbaltalent in de familie te beschikken. Marco werd daardoor de lieveling van vader Joop van Basten, die zelf profspeler bij DOS en HVC was geweest. Dit kwam vooral langs het voetbalveld tot uitdrukking, de wedstrijden van Stanley werden overgeslagen maar wanneer Marco moest voetballen stond hij er altijd. Dit leidde tot grote ergernis bij moeder Leny. Marco volgde basisonderwijs aan de St. Dominicusschool en rondde daarna de havo af aan het Niels Stensen College. Naast voetbal, had Marco ook een passie voor tafeltennis,schoonspringen en piano spelen. Toch domineerde voetbal zijn leven. Door klasgenoten werd hij omschreven als een jongen met uitzonderlijk talent die ver boven de rest uitstak. Dit bracht hij dagelijks in de praktijk op het Herderplein en het veldje aan de Cervanteslaan, dat jaren later tot 'Sportpark Marco van Basten' werd omgedoopt.
Het karakter van Van Basten werd sterk beïnvloed door een paar traumatische gebeurtenissen in zijn leven. Op jonge leeftijd zag hij zijn vriendje Jopie in Maarssen door het ijs zakken. Marco deed er van alles aan om hem te helpen, maar de hulp kwam te laat en hij zag Jopie voor zijn ogen verdrinken. Marco heeft hier nooit met iemand over willen praten. Daarnaast werd zijn moeder op 16 oktober 1985 getroffen door een herseninfarct, toen Marco een WK-kwalificatiewedstrijd tegen Belgie afwerkte. Leny werd opgenomen in het ziekenhuis, waar ze twee weken later ook nog een hartinfarct kreeg. Het zorgde ervoor dat vanaf dat moment haar geheugen niet meer functioneerde, waardoor ze van de verdere carrière van Marco niets meer heeft meegekregen. Joop van Basten heeft zich sindsdien altijd ontfermt over de dagelijkse persoonlijke zorg voor zijn vrouw.
Marco werd behoorlijk aangegrepen door de toestand van zijn moeder en besloot na dit tragedie het ouderlijk huis te verlaten. In het openbaar sprak hij nooit over de gebeurtenissen maar zijn houding tegenover de buitenwereld veranderde. De spits was tegenover de media nooit erg open geweest maar deze gebeurtenis maakte hem nog droger en zakelijker. Over voetbal wilde hij best praten maar de rest bleef privé. Na zijn vertrek besloot hij te gaan samenwonen met zijn vriendin Liesbeth van Capelleveen. Hun relatie liep niet altijd even voorspoedig en kende in 1990 zelfs een korte onderbreking. Het kwam echter weer goed en op 21 juni 1993 besloten ze elkaar bij Kasteel de Haar in Haarzuilens het jawoord te geven. Ze hadden op dat moment samen al twee dochters en later kwam daar nog een zoon bij. Gezamenlijk woonden zij lange tijd in Badhoevedorp, maar toen Van Basten in 2008 hoofdtrainer werd bij Ajax besloten zij naar Amsterdam te verhuizen.
Clubcarrière
Hij speelde bij UVV van 1971/'72 - 1979/'80, bij USV Elinkwijk 1980/'81, bij AFC Ajax van 1981/'82 - 1986/'87 en vervolgens bij AC Milan in Italië van 1987/'88 - 1994/'95. Voor deze clubs speelde hij in totaal 280 competitiewedstrijden en scoorde daarin 218 doelpunten.Ook speelde hij 58 interlands en scoorde daarin 24 goals.
Van Basten werd in zijn tijd gezien als één van de beste spitsen ter wereld.
Hij is de maker van onder meer een tweetal zeer fameuze doelpunten:
• De omhaal die hij in de wedstrijd Ajax - FC Den Bosch op 9 november 1986, vanuit het doel van Den Bosch-doelman Jan van Grinsven gezien links, langs de rechterpaal plaatste. De bal werd over een grote afstand voorgegeven en direct door Van Basten uit de lucht gevist middels de omhaal in de verre kruising.
• De volley die Van Basten in de finale van het EK 1988 op 25 juni van dat jaar in de verre hoek van het doel van de Sovjet-Unie schoot. Arnold Mühren plaatste van bijna de rand van het strafschopgebied, vanuit het Sovjetdoel gezien rechts, een pass annex voorzet naar Van Basten, die ter hoogte van het doelgebied ter linkerzijde voor het Sovjetdoel stond, nadat hij gedurende de tijd dat de voorzet in de lucht was, zich naar die positie had begeven. Van Basten knalde tegen de verwachtingen in de bal direct vele meters verder in de verste hoek, Sovjetkeeper Rinat Dasajev kansloos latend. Eerder al in de wedstrijd gaf Van Basten met een kopbal de voorzet waarmee Ruud Gullit het eerste doelpunt voor Oranje in die finale scoorde.
Ook vermeldenswaardig is het feit dat Van Basten zes doelpunten scoorde in de wedstrijd Ajax - Sparta op 8 december 1985. Ajax won die wedstrijd mede daardoor met 9-0.
Een ernstige enkelblessure maakte voortijdig een einde aan zijn carrière als speler.
Blessure
In de voetballerij was hij daarna alleen nog actief als jeugdtrainer bij AFC Ajax, totdat hij op 29 juli 2004 werd aangesteld als bondscoach van het Nederlands Elftal tot en met het Europees kampioenschap voetbal 2008, dat gehouden zal worden in Oostenrijk en Zwitserland. John van 't Schip, Stanley Menzo, als keeperstrainer, en Rob Witschge assisteren hem daarbij. Het contract van Van Basten en Van 't Schip bij de voetbalbond was één van de grootste voetbalcontracten in Nederland ooit binnen de sportwereld, waarbij reeds niet meer sprake was van voetballers zelfs, maar coaches. De contractsbesprekingen hiervoor waren zó complex dat Van Basten en Van 't Schip in de contractbesprekingen zaakwaarnemers hadden. De KNVB was al rond met Ajax over de overgang van beide trainers.
Marco van Basten bleef sinds het begin van zijn aantreden 16 keer op rij ongeslagen en verbrak hij daarmee het record van Rinus Michels, die in zijn eerste 9 duels lang ongeslagen bleef. Mede daardoor plaatste Nederland zich toen overtuigend voor het WK 2006 in Duitsland. Een vriendschappelijke interland tegen Italië op 12 november 2005 in de Amsterdam Arena maakte een einde aan de lange reeks wedstrijden zonder verlies. Oranje verloor met 1-3.
Marco van Basten staat bekend als een kundige, maar wat afstandelijke man, ook in de omgang met zijn spelers. Zo stelde Barry Opdam zich netjes aan hem voor na zijn eerste selectie voor het Nederlands elftal: "Hallo, ik ben Barry." Waarop Van Basten antwoordde: "Ja, dat weet ik ook wel. Ik heb je geselecteerd."
Ondanks de grote steun en de toch grote verwachtingen die Van Basten had, werd Oranje in de achtste finales van het WK al uitgeschakeld door Portugal. Nederland verloor met 0-1 van Portugal. De wedstrijd was zeer ruw. Er werden maar liefst 16 gele en 4 rode kaarten uitgedeeld over de hele wedstrijd.
Vertrek als Bondscoach
Op 4 december 2007 gaf Van Basten, samen met assistent-bondscoach John van 't Schip, aan te stoppen als bondscoach na het EK 2008 ongeacht wat de uitslag van het EK zal zijn. Vrijdag 22 februari 2008 werd officieel bekend dat Ajax de nieuwe werkgever wordt van van Basten. Samen met John van 't Schip en Rob Witschge tekent hij voor 4 jaar met ingang van 1 juli 2008.
Erelijst
• Europees Kampioen: 1988
• Europacup I: 1989, 1990
• Europacup II: 1987
• Wereldbeker: 1989, 1990
• Europese Super Cup: 1989, 1990
• Landskampioen Nederland: 1982, 1983, 1985
• Landskampioen Italië: 1988, 1992, 1993
• KNVB beker: 1983, 1986, 1987
• FIFA voetballer van het jaar: 1992
• Wereld voetballer van het jaar: 1988, 1992
• Europees voetballer van het jaar: 1988, 1989, 1992
